Intimiteit en identiteit

Vandaag kwam ik iets tegen van Judith Butler over intimiteit en identiteit. Zij heeft een aantal interessante zienswijzen waar ik zelf graag over wil nadenken. Ik moet er eerlijk bij zeggen dat haar filosofie vrij nieuw voor me is en ik niet genoeg weet om er een machtig interessant stuk over te schrijven. Ik vind het vooral leuk om vanuit een van haar zienswijze zelf over het onderwerp na te denken en te schrijven.

Een van de dingen die ik interessant vind is het volgende. Intimiteit is volgens Butler geworteld in onze inherente afhankelijkheid van anderen. Butler benadrukt dat we als mens fundamenteel kwetsbaar zijn en dat echte intimiteit het risico van openheid naar de ander inhoudt. Ook stelt zij dat, net als gender, intimiteit iets is wat we "doen" in plaats van "zijn". Het is een voortdurende reeks handelingen (uiterlijk, gedrag, taal) in onze relaties. En dat stukje, dat vind ik erg interessant. Ik wil dat graag betrekken op mijn eigen leven en ervaringen. 

Wanneer ben je iets en wanneer doe je iets? Dat is sowieso een interessant vraagstuk (los van hoe Butler daarover denkt). 'Ben' ik bepaalde eigenschappen, of 'doe' ik die? Ik denk dat bijvoorbeeld vriendelijk zijn iets is wat je doet, al kan warmte iets zijn wat je bent. 'Een warm mens', dat is iets wat je uitdraagt middels jouw energie en frequentie, denk ik. En daarbij kan horen dat je vriendelijk 'doet'. Waar ligt de grens dan van iets zijn en iets doen? Je bent denk ik iets, wanneer je dat uitdraagt vanuit je kern, zonder er moeite voor te doen, zonder erover na te denken. Bijvoorbeeld, wanneer je denkt, 'ik doe dit, want dat is vriendelijk/want dat wordt verwacht/want dat hoort, dan doe je iets. Wanneer je iets doet, zonder erover na te denken, dan ben je iets, denk ik. Iets krijgt betekenis, wanneer je er betekenis aan geeft. Ik las op Reddit het volgende: "Identiteit is de mal waarvan je van jezelf zegt: dit ben ik. Ook wel het ego genoemd. Niets hiervan is echt of bestaat in de werkelijkheid. Het is een zelfgecreëerde kapstok om waarden, gedrag en dus Identiteit aan op te hangen. Hoe sterker dit ego is hoe moeilijker het wordt. Want als er een ego is, betekent ook dat dit zelfbeeld koste wat kost beschermd moet worden."

Deze persoon op Reddit raadt het boek 'De kracht van het nu' aan van Eckhart Tolle. Toevallig één van de meest invloedrijke boeken op mijn leven. Rond 2020 gelezen en nog altijd heeft me dat fundamenteel veranderd en draag ik die kennis met me mee. Dat boek gaat over leren jezelf niet te identificeren met bepaalde dingen, zoals pijn. Sowieso een must-read voor iedereen, als je het mij vraagt. Het boek stelt dat aanwezig zijn in het nu je verlost van lijden, even kort samengevat. En ik denk dat je pas iets echt 'bent', wanneer je volledig aanwezig bent in het moment, los van gedachten die je ergens toe zetten. Pas dan, kan je iets zijn in plaats van iets doen. 'Doen' is voor mij meer performative, dan 'zijn'. Maar, dat is mijn interpretatie. 

Butler stelt dus dat intimiteit iets is wat we doen, in plaats van zijn. Ik zou ook zeggen dat intimiteit iets is wat we doen, het is de actie die voortvloeit uit sensualiteit, openheid en kwetsbaarheid. Sensueel, open of kwetsbaar is wat je bent, intiem zijn is wat je vervolgens doet. Dat doen, wordt gevormd door bepaalde handelingen. Butler bedoelt met performativiteit: handelingen creëren de identiteit die ze pretenderen te zijn. Wat hoort dan bij deze handelingen als we het hebben over intimiteit? Judith Butler benadert intimiteit niet als iets puur persoonlijks, maar als een praktijk die sterk wordt beïnvloed door maatschappelijke normen en machtsstructuren. Intimiteit wordt gecreëerd door de repetitieve handelingen (gebaren, woorden, aanrakingen) die we uitvoeren. Het is geen interne waarheid, maar wordt zichtbaar en werkelijk door de 'performance' ervan in de interactie met een ander.

En op dat vlak zijn we als maatschappij zo gevormd door ongeschreven regels. Een grote invloed op die ongeschreven regels is de porno-industrie. Die industrie heeft voor een groot deel bepaald hoe seks eruit ziet. Niks daarvan heeft - als je het mij vraagt - te maken met intimiteit of realiteit. Maar, dat onderscheidingsvermogen heeft niet iedereen. Zeker jonge tieners niet, met gierende hormonen door hun lichaam. Dat baart me zorgen. We krijgen een beeld voorgeschoteld van perfect geschoren vagina's, nep borsten en gekreun wat zo onrealistisch is als het maar zijn kan. Een groot deel van de handelingen of de taal die we koppelen aan intimiteit (in dit geval de seksuele kant van intimiteit) vloeit voort uit wat we zien in de porno industrie. Dan heb je tegenwoordig in de online samenleving ook nog figuren als Bonny Blue, die daar nog een schepje bovenop doen. Het wordt er niet makkelijker op, voor de jongere generatie, om om te gaan met intimiteit en identiteit. Ik vraag me sowieso af voor wie het wél makkelijk is, intimiteit en identiteit. Iedereen zal daar zijn, haar of diens eigen struggles mee hebben. Ik sprak laatst met mijn vriend over het thema seks en hoe dat is bij mannen onderling. Ik vertelde over hoe ik en mijn vriendinnen gesprekken hebben over onze seksuele trauma's en behoeften. Hij gaf aan dat dat bij mannen nagenoeg niet gebeurt. Ik weet wel dat dit vaak zo is, maar ik blijf me erover verbazen. We concludeerden dat er nog teveel schaamte op ligt en dat het voor mannen onbekend is. Onwetendheid, kan je ook wel zeggen. Onwetendheid over hoe fijn en belangrijk het is om daarover te kunnen praten. Het is voor hen onbekend terrein, dus doen ze het niet, weten ze niet beter of schamen ze zich. Ik weet niet wat er nodig is om dit eindelijk collectief te verbreken. Ik denk dat wij als vrouwen een bepaalde verantwoordelijkheid voelen om de samenleving en de mensen (lees: mannen) om ons heen erover te informeren, maar tegelijkertijd zou dat niet bij ons moeten liggen. Bij wie dan wel? Ik denk dat schoolsystemen en ouders daarin de uiteindelijke verantwoordelijkheid dragen. Er zou voor ouders eigenlijk een informatiepunt moeten zijn over hoe om te gaan met dit soort thema's. Misschien is dat er wel, ik heb geen idee, ik ben geen ouder. Ik kan het alleen maar hopen. 

Ik schrijf van de week nog wel verder, het wordt druk op werk.


Reacties