Filosofie en spiritualiteit

----- Deze post is nog iets waar ik mee bezig ben -----

Ik vind filosofie heel interessant. En spiritualiteit ook. Ik zweef qua wereldbeeld een beetje tussen die twee in. Al houd ik er helemaal niet van om mijn geloofsovertuiging over ons bestaan te bestempelen met een woord, een label. Ik heb allerlei eigen ideeen en gedachtengangen, vanuit allerlei hoeken. En dat vind ik juist leuk. En voor de leuk, duik ik vaak in bepaalde filosofie stromingen. Deze week ben ik gefascineerd door het existentialisme en fenomenologie. Ik las daarover dit artikel. Ik vind het fijn om wat ik lees en onderzoek, op te schrijven. Ik ben namelijk nogal vergeetachtig met dit soort kennis. Dus, ik ga weer een mini onderzoekje typen over mijn bevindingen.

Existentialisme zegt eigenlijk, existentie gaat vooraf aan essentie. Centraal staan individuele vrijheid, subjectiviteit en het vinden van eigen zingeving in een in wezen betekenisloze of absurde wereld. Fenomenologie is een filosofische stroming of methode die de directe ervaring van verschijnselen en objecten – fenomenen – bestudeert. Daarbij worden vooroordelen, interpretaties of theoretische veronderstellingen opgeschort. Niet zozeer het zoeken naar objectieve waarheid, maar het begrijpen van fenomenen zoals ze zich aan ons voordoen staat centraal in de fenomenologie. Van de waarneming van een stoel gaan bijvoorbeeld al allerlei aannames uit. Waarom zeggen we dat we een stoel zien, als we eigenlijk twee planken met vier latten eronder voor ons hebben? We hebben het hoopje planken bestempeld als ‘stoel’ omdat we aan soortgelijke constructies voorheen dezelfde functie (zitplek) hebben toegeschreven. In één oogopslag koppelen we er ook nog allerlei andere eigenschappen aan – bijvoorbeeld over comfort en uiterlijk – die eigenlijk helemaal niet direct zichtbaar zijn. De fenomenologische benadering probeert de ruis van al deze veronderstellingen weg te filteren en zich enkel te richten op de directe ervaring van het fenomeen.

Dit doet me denken aan wat ik bij een NLP cursus leerde en men 'nominalisaties' noemde. Een nominalisatie is een zelfstandig naamwoord, maar het is iets wat niet tastbaar is (je kunt het niet oppakken of aanraken). Voorbeelden zijn: liefde, ontspanning, aandacht, vrijheid, rust en zelfvertrouwen. Allemaal zelfstandige naamwoorden, maar allemaal niet tastbaar. Aandacht betekent bijvoorbeeld voor bijna iedereen iets anders. Als een van je vrienden bijvoorbeeld zegt dat hij of zij graag meer aandacht van je zou willen, dan is het slim om daar een vraag over te stellen. Bijvoorbeeld: Wat zou ik kunnen doen, om jou het gevoel te geven dat je voldoende aandacht krijgt? Het antwoord op die vraag zorgt ervoor dat je precies weet wat je te doen staat om diegene aandacht te geven. De kans is groot dat dit iets heel anders is dan wat je zelf had verstaan onder het woord aandacht.

Ik vind het fascinerend, want het is zo mens-eigen om in onze taal zoveel oordelen of conclusies mee te nemen. Om ervan uit te gaan dat je kan zeggen wat je bedoelt. Maar, we vergeten soms duidelijk te zijn, te checken of de ander een woord hetzelfde interpreteert. Fenomenologie interesseert me daarom ook zo. En existentialisme net zo. Ik geloof in de natuur, in magie, in rituelen, in meer tussen hemel en aarde, maar ik kan me ook fascineren over het existentialisme. Ik zal de waarheid over ons bestaan misschien wel nooit kunnen weten, hoeft ook niet, maar allerlei stromingen hebben zo hun interessante invalshoeken. Ik wil ook nog de essay lezen van Jean-Paul Sartre: L'existentialisme est un humanisme (Het existentialisme is een humanisme). Het humanisme is namelijk ook iets waar ik mij in kan vinden (al vind ik bewijs dan weer niet perse doorslaggevend in het leven). Humanisme is eigenlijk waar filosofie en filosofische stromingen denk ik een beetje beginnen: kritisch denken, empathie, menselijke waardigheid en rechtvaardigheid. 


Reacties